Ubóstwo relatywne stało się poważnym problemem społecznym w Polsce, które w 2025 roku dotknie 13,5% ludności.

W artykule przyjrzymy się przyczynom tego zjawiska oraz jego skutkom dla polskich gospodarstw domowych.

Zanalizujemy również różnice w wydatkach między najuboższymi a najbogatszymi, a także wpływ publicznych usług na sytuację finansową obywateli.

Zrozumienie tych aspektów pomoże lepiej ocenić aktualną sytuację ekonomiczną w Polsce oraz wskazać potencjalne kierunki działań na przyszłość.

Skala ubóstwa relatywnego w Polsce (2025)

13,5% Polaków było w 2025 roku zagrożonych ubóstwem relatywnym, co oznacza wzrost z 13,3% rok wcześniej.

To przekłada się na około 5 milionów osób i pokazuje, że coraz więcej gospodarstw domowych wydaje zbyt mało, by utrzymać poziom konsumpcji zbliżony do reszty społeczeństwa.

Jednocześnie rosnąca różnica między grupami dochodowymi potwierdza, że nierówność konsumpcyjna pogłębia się szybciej, niż poprawiają się warunki życia na dole skali.

• 7,9% – średni wzrost wydatków 20% najuboższych
• Znacznie szybciej – rosły dochody najbogatszych, co zwiększało dystans między grupami
• Większa presja – na budżety rodzin o niskich dochodach przy słabszym tempie poprawy ich sytuacji

W efekcie osoby z niższymi dochodami coraz częściej ograniczają wydatki na podstawowe potrzeby, podczas gdy zamożniejsi korzystają z wyraźnie mocniejszego wzrostu siły nabywczej.

Dlatego relatywne ubóstwo staje się nie tylko problemem statystycznym, lecz także sygnałem trwałego rozwarstwienia konsumpcji.

Próg ubóstwa absolutnego w 2025 roku

Próg ubóstwa absolutnego w 2025 roku wynosi 1 037 zł miesięcznie dla osoby samotnej oraz 2 799 zł dla rodziny czteroosobowej, dlatego wyznacza minimalny koszt podstawowych potrzeb.

Jednocześnie przeciętne wydatki gospodarstw poniżej progu relatywnego sięgają 1 332 zł na osobę i 3 597 zł dla czterech osób, co pokazuje, że ubóstwo relatywne opisuje już nie brak minimum egzystencji, lecz wyraźne oddalenie od standardu życia większości społeczeństwa.

To ważna różnica, bo ubóstwo absolutne oznacza zagrożenie zaspokojenia elementarnych potrzeb, a relatywne mierzy dystans dochodów i wydatków wobec mediany w kraju.

Źródło: GUS, zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2025 r.

Coraz większa część ludności odczuwa presję cen, jednak progi te pozwalają precyzyjnie ocenić skalę wykluczenia ekonomicznego.

Dodatkowo realny popyt indywidualny wzrósł o 4,5 procent, więc usługi publiczne częściowo łagodzą skutki niższych dochodów.

Typ gospodarstwa	Próg dochodowy	Przeciętne wydatki
Osoba samotna	1 037 zł	1 332 zł
Rodzina 4-osobowa	2 799 zł	3 597 zł

Wydatki gospodarstw poniżej progu ubóstwa relatywnego

W 2025 roku miesięczne wydatki poniżej progu ubóstwa relatywnego wynoszą 1 332 zł dla osoby samotnej oraz 3 597 zł dla rodziny 4-osobowej, co pokazuje, jak nisko ustawiony jest pułap zaspokajania podstawowych potrzeb.

Jednocześnie próg ten rośnie szybciej niż dochody wielu gospodarstw domowych, dlatego coraz więcej osób żyje tuż ponad granicą niedostatku, ale nadal bez bezpiecznego marginesu na nieprzewidziane koszty.

W praktyce oznacza to stałe napięcie w budżecie i konieczność ostrożnego planowania każdego wydatku.

Źródło: dane GUS i opracowania dotyczące ubóstwa relatywnego w Polsce w 2025 roku

Te kwoty przekładają się na codzienne ograniczenia w żywności, energii i transporcie, bo najpierw odkłada się zakup mięsa, nabiału czy świeżych warzyw, potem ogranicza ogrzewanie, a na końcu rezygnuje z dojazdów i usług, które nie są absolutnie niezbędne.

Przeciętna rodzina rezygnuje m.in. z pełnowartościowego koszyka żywnościowego, co obniża jakość diety i zwiększa ryzyko problemów zdrowotnych, a także pogłębia izolację społeczną, gdy brakuje pieniędzy na transport do pracy, szkoły lub lekarza.

Samoocena sytuacji finansowej a rola usług publicznych

Badanie z 2025 roku pokazuje, że 67 % Polaków pozytywnie ocenia swoją sytuację finansową, co wskazuje na utrzymującą się odporność wielu gospodarstw domowych mimo wzrostu nierówności.

Jednocześnie ta dobra ocena nie rozkłada się równomiernie, ponieważ osoby o niższych dochodach częściej odczuwają presję rosnących kosztów życia.

Dlatego tak ważne staje się rozróżnienie między samą oceną bieżącej sytuacji a realną możliwością zaspokajania potrzeb.

W praktyce pozytywny nastrój finansowy wzmacnia stabilne zatrudnienie, świadczenia społeczne oraz dostęp do usług, które ograniczają konieczność ponoszenia pełnych kosztów z własnej kieszeni.

Właśnie dlatego usługi publiczne łagodzą skutki nierówności i poprawiają codzienne bezpieczeństwo finansowe rodzin o niższych dochodach

• Opieka zdrowotna – bezpłatne lub refundowane świadczenia zmniejszają ryzyko nagłych wydatków
• Edukacja – brak czesnego w szkołach publicznych obniża stałe koszty wychowania dzieci

Dodatkowo transport, pomoc społeczna i dostęp do usług administracyjnych ograniczają wykluczenie, a zarazem pozwalają lepiej planować domowy budżet.

Dzięki temu nawet przy nierównym wzroście dochodów część kosztów życia pozostaje poza bezpośrednim obciążeniem rodziny, co wzmacnia poczucie stabilności i zmniejsza ryzyko pogłębienia ubóstwa.

Wzrost rzeczywistego popytu indywidualnego (2025)

W 2025 roku rzeczywisty popyt indywidualny w Polsce wzrósł o 4,5 %, co pokazuje, że gospodarstwa domowe i sektor publiczny razem tworzyły wyraźnie lepsze warunki konsumpcji niż rok wcześniej.

Ten wskaźnik obejmuje zarówno wydatki prywatne, jak i wartość usług publicznych, dlatego lepiej niż sama konsumpcja oddaje faktyczny poziom dobrobytu.

Na tle średniej UE Polska wypadła korzystniej, bo wiele krajów unijnych rozwijało się wolniej i z większą presją cenową.

Jednocześnie wzrost ten nie był równomierny, ponieważ najwyższe dochody rosły szybciej, a najsłabsze grupy nadal odczuwały ograniczenia budżetowe.

Mimo to realny popyt indywidualny wskazuje, że poprawa warunków życia miała szerszy zasięg niż wynikałoby to wyłącznie z danych o prywatnych wydatkach.

W świetle rosnącego ubóstwa relatywnego, konieczne jest podejmowanie działań mających na celu ograniczenie nierówności.

Kluczowe będzie zrozumienie i wsparcie najuboższych, by poprawić ich sytuację finansową oraz zwiększyć stabilność gospodarczą w kraju.